Dit artikel beoogt de roman Het blauwe uur van Alonso Cueto te plaatsen in de ruimere context van de Peruaanse en Latijns-Amerikaanse literatuur en maatschappij. Het houdt het midden tussen een essay en een interview. Aan de hand van tussenkomsten van Cueto en de nodige kanttekeningen en reflecties, komen de historische en maatschappelijke problemen aan bod als de guerrilla van het Lichtend Pad, de socioculturele ongelijkheid en de dictatuur van Alberto Fujimori.

Nu ‘diversiteit’ door overheden is uitgeroepen tot een must, krijgt het woord een bevelskarakter. Het fungeert als ordewoord. En was het nu nog maar zo dat het de overheid echt om diversiteit ging. Maar bij nader toezien blijkt dat het om iets anders dan ‘diversiteit’ gaat. Namelijk om ‘participatie’, ‘inzetbaarheid’, ‘productiviteit’, ‘activering’ en gelijkaardige begrippen die de samenleving opvatten als één samenhangend geheel waarin mensen ‘leden’ zijn of zelfs ‘onderdelen’ die optimaal moeten functioneren.

We vinden het vanzelfsprekend dat de staat in toenemende mate maatregelen neemt die betrekking hebben op onze gezondheid, vruchtbaarheid, hygiëne, voeding en dat de staat tabellen opstelt waarin geboortecijfers worden opgenomen en sterftecijfers, ongeneeslijke ziektes van kanker tot schizofrenie, kindersterfte, zelfmoord, enz. We noemen dat de verantwoordelijkheid van de welvaartsstaat. In dit artikel worden de grenzen en gevaren van deze bio-politiek afgetast.

Naar aanleiding van een rondreis op Cuba reflecteert de auteur over de maakbaarheid van geschiedenis. Als literatuurwetenschapper focust hij met name op de cultus rond de dichter des vaderlands, José Martí (1853-1895), en hoe deze figuur wordt ingezet om de revolutie te rechtvaardigen. Maar in hoeverre stemt deze officiële kant van het verhaal nog overeen met de historische werkelijkheid en de huidige toestand op het suikereiland?